آمار کاهش تولید شرکتهای خصوصی؛ زنگ خطر برای بازار
مونتاژکاران خودرو که طی سالهای گذشته یکی از مهمترین عوامل رشد تولید در صنعت خودرو بودند، سال ۱۴۰۵ را در حالی آغاز کردهاند که نشانههای کاهش تیراژ و سختتر شدن تأمین قطعات در فعالیت آنها دیده میشود. این شرکتها پس از رکود شدید سالهای ۹۸ و ۹۹ از ابتدای دهه ۱۴۰۰ جان دوباره گرفتند و با اتکا به همکاری با خودروسازان چینی و افزایش تقاضا برای خودروهای کراساوور توانستند تولید خود را بهطور چشمگیری افزایش دهند. روند رشد آنها در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به اوج رسید و تولید مونتاژکاران به بیش از ۲۶۰ هزار دستگاه رسید؛ رقمی که بالاترین سطح یک دهه اخیر بود.
با این حال از نیمه دوم سال ۱۴۰۳ نشانههای افت تولید ظاهر شد. محدودیتهای ارزی، افزایش هزینههای حملونقل، دشواری واردات قطعات و تغییر شرایط تجاری باعث شد بخشی از خطوط تولید با ظرفیت کامل کار نکند. وابستگی شدید مونتاژکاران به زنجیره تأمین چین که در سالهای گذشته یک مزیت محسوب میشد، اکنون به نقطهضعف تبدیل شده است. تقریباً تمام خودروهای مونتاژی با قطعات وارداتی CKD و SKD تولید میشوند و هر اختلالی در تأمین ارز یا مسیرهای حملونقل مستقیماً تولید را متوقف میکند. کاهش صادرات نفت و محدود شدن امکان تهاتر نیز فشار بیشتری بر این شرکتها وارد کرده است.
کاهش تولید مونتاژکاران تنها مشکل چند شرکت خصوصی نیست؛ زیرا طی دو سال گذشته بخش مهمی از عرضه خودرو در کشور بر دوش همین شرکتها بوده است. افت تولید آنها میتواند دوباره تقاضا را به سمت خودروهای داخلی سوق دهد و زمینه افزایش قیمتها و کمبود عرضه را فراهم کند. علاوه بر این، بازار خدمات پس از فروش و قطعات یدکی نیز ممکن است با بحران روبهرو شود؛ زیرا صدها هزار خودروی مونتاژی در کشور تردد میکنند و هر اختلال در تأمین قطعات، هزینه نگهداری آنها را بالا میبرد.
مجموع این شرایط باعث شده چشمانداز تولید مونتاژکاران در سال ۱۴۰۵ مبهم باشد. بسیاری از کارشناسان معتقدند تکرار رکوردهای تولید سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ بعید است و حتی احتمال از دست رفتن بخشی از دستاوردهای سالهای اخیر وجود دارد. مونتاژکاران که پس از عبور از بحران ۹۸ و ۹۹ به موتور رشد صنعت خودرو تبدیل شده بودند، اکنون با آزمونی تازه روبهرو هستند؛ آزمونی که نتیجه آن میتواند مسیر آینده بازار خودرو ایران را تعیین کند.